BLOG O LITERATURZE KOBIET

„Córeczka” Tamary Dudy. Moja książka roku.

Na jakich lekturach się wychowaliście? Mnie pewnie ciężko będzie zliczyć wszystkie, bo niemal od początku mojego życia książki były jego ważną częścią, ale jedną z tych zaczytanych przeze mnie niemal na śmierć był „Winnettou”. Przygoda. Walka o wolność. Jasno zarysowane dobro i zło. Dlaczego to wszystko uważane było za chłopackie? Dlaczego, kiedy wyobrażałam sobie siebie w ramach tej przygody, to kulturowe uwarunkowania pozwalały mi co najwyżej być dzielną żoną Winnettou? Trochę nuda, nieprawdaż? W każdym razie ja to w ten sposób odczuwałam.

I jest coś z tej mojej tęsknoty za bohaterką, co walczy o dobro, walczy bohatersko, straceńczo, odważnie, w moim zachwycie nad „Córeczką” Tamary Dudy. Powiecie, że to niegodne porównanie? Że gdzie wyssanej z palca historii napisanej przez Karola Maya do realnej, wojennej, nad którą przecież wszyscy teraz płaczemy? Nie rzucajcie kamieniem. Wszyscy chowaliśmy się na jakiś opowieściach o walce dobra i zła. Czy to źle, że potrzebowałam kobiety w roli tej, która walczy? W roli tej, która walczy godnie? Nieustraszenie? Po jasnej stronie mocy?

„Albowiem idą za mną cenie kobiet, które podążały moim śladem, wszystkie tropy zaś zbiegły się w jedność. Albowiem podąża za mną trwoga wilczycy, która odwiodła myśliwych od nory. Podąża za mną szelest kukurydzy, jej kolby biły po oczach matkę, która biegła powstrzymać cień.

Albowiem zostały za mną popioły i wiedziałam już, kto spłonął w tamtym ogniu”.

Niewielka, nie rzucająca się w oczy, nie mająca nic do stracenia. Krąży po ulicach swojego miasta i po jego obrzeżach, gdzie stacjonują żołnierze. Heroska (zupełnie mnie nie interesuje czy istnieje takie słowo; potrzebujemy go). Choć przecież ludzka (Tamara Duda nie wyciera sobie pióra patosem). I jak zwykle w takich przypadkach sama właściwie nie wie skąd bierze się jej odwaga. Podjęła decyzję i działa w jej ramach. Krok po kroku.

„Miałam doskonałe warunki do prowadzenia wojny podjazdowej. Filigranowa i niepozorna, za to zwinna i wytrwała, znałam te ulice i podwórka, mogłam niepostrzeżenie wyjechać z miasta setką różnych dróg i cichcem wrócić. Nie miałam męża ani dzieci. To, co wcześniej zdawało mi się życiową porażką, teraz okazało się atutem. Brak rodziny to brak słabych punktów, nie ma czym mnie zaszantażować. Mogę zniknąć z jednym plecakiem albo bez żadnego bagażu i błyskawicznie wynurzyć się w zaskakującym miejscu. Technika mi niestraszna, lubię wszelkie mechanizmy i schematy. Zapewne znajdę dla nich zastosowanie”.

Oczywiście – przede wszystkim jest to powieść o Ukrainie. Napisana tak, że trzyma w napięciu. Niczym najlepsza przygodówka. Choć przecież jednocześnie nie spłyca tematu. Wspaniale ukazuje nam całą jego złożoność. Donbas. Tożsamość ukraińska. Język ukraiński. Separatyści. Rosja. Wszystko tu znajdziecie. Będzie Wam łatwiej rozumieć. Nic dziwnego, że Ukraiński Instytut Książki uznał ją za jedną z trzydziestu najważniejszych utworów prozatorskich niepodległego państwa. Ale czy tylko Ukraina jej potrzebuje? Nie. My też. Za długo odwracaliśmy oczy. Pora zwrócić je we właściwą stronę. Skonfrontować się, choćby intelektualnie, choćby emocjonalnie z tym, z czym Ukraińcy konfrontują się całkiem realnie, płacąc krwią.

Nie będzie lekko, ale będzie fascynująco. To kawał dobrej literatury. Ważny, ogromnie ważny ukraiński głos. Dorzućcie swoją cegiełkę. Nieście go dalej.

„Zapytałabym moją anonimową przyjaciółkę z Antwerpii: masz dokąd uciec? Rozejrzyj się uważnie. Zastanów się, gdzie trzymasz pieniądze i dokumenty, torbę z najcenniejszymi rzeczami, które zdołasz zabrać ze sobą. Wśród najcenniejszych rzeczy muszą się znaleźć suchy prowiant i dwa słoiki konserw, aptreczka ze środkiem przeciwbólowym, latarka z zapasowymi bateriami, porządny nóż oraz bielizna na zmianę. Zanotuj sobie numery ludzi, którzy cię przenocują; narysuj drogę ucieczki”.

Tamara Duda „Córeczka”, Wydawnictwo KEW, przełożył Marcin Gaczkowski, projekt okładki Anna Waligórska.

Aga Szynal

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Więcej
Postów