Małgorzata I. Niemczyńska „Baba na barykadzie. Opowieść o Annie Świrszczyńskiej. Pierwsze ta rzetelne opracowanie życiorysu poetki „na którą świat się spóźnił”.

Potężna, ponad sześćsetstronicowa biografia poetki, na którą, jak to ujmuje biografka, „świat się spóźnił”. Ujawnia wiele nowych faktów, prostuje te, które były do tej pory przytaczane błędnie (i powielane). Zostawia nam wiersze, które nie znalazły się do tej pory w żadnym zbiorze. Słowem – to kawał rzetelnej roboty. Szczegółowe zagłębienie się w życie Świrszczyńskiej, poparte licznym źródłami (prawie sto stron zajmują: bibliografia, przypisy i wykaz ilustracji).

To zatem pozycja dla kogoś, kto jest tą unikatową poetką ponadprzeciętnie zainteresowany, a niekoniecznie dla osoby, która po prostu coś niecoś chciałaby się o niej dowiedzieć. Choćby po rozmiłowaniu się we fragmencie jej wiersza, który jak mantra wraca w czerwcu w social mediach – o tym, że jedzenie truskawek unicestwia tragiczną koncepcję świata w zachwycie, że się je truskawki.

Mnie mocno interesuje sama Świrszczyńska, autorka niezwykłych, bliskich mi wierszy, stojąca w swojej poezji za „babą”, ale też jak zwykle przy okazji czytania biografii cenny jest dla mnie kontekst społeczny, kulturowy, polityczny, w którym żyje. Szeroko w tej biografii zakreślony. Nie żałowałam zatem ani minuty spędzonej na lekturze.

Z przyjemnością śledziłam ewolucję jej stylu – od zawoalowanego, pełnego metafor, ukrywającego autorkę, do tego, który przyniósł ostatecznie Świrszczyńskiej największy rozgłos – prostego, dosadnego, bez ozdobników.

Z poetów od zarania najbliższy był mi Różewicz. Z biografii dowiaduję się, że i Świrszczyńska go ceniła. W pewnym sensie jej ostateczny styl jest mu pokrewny. Choć jednocześnie – unikatowy. Bo jej. A więc i babski. To inna perspektywa patrzenia.

Fascynujące, że największy rozgłos poetka zdobyła już jako dość leciwa kobieta. Zresztą również wtedy – przeżyła gorącą miłość.

Swoim życiem zatem, tak jak i wierszami, Świrszczyńska ukazuje wszystkich nam, kobietom, również tym niemłodym, jak ja, wizję przyszłości, która nie zamyka nam wszystkich opcji. Ale też – pokazuje często cenę bycia kobietą.

To nie była łatwa i lekka biografia.

Redakcja: Adam Pluszka, Adrianna Hess-Proksa

Aga Szynal