„Słodko-gorzki eros” Anne Carson. Na ostrzu umysłu humanistki.

Prawdę mówiąc zaczęło się dość banalnie, no bo że eros jest słodko-gorzki, jest tym i tamtym, a miłość stoi blisko nienawiści, wszyscy mniej więcej wiemy. Do tego wydawało mi się, że analiza wierszy Safony i innych greckich poetów może mnie jednak przerosnąć. Zatem – zeszło mi się trochę z pierwszymi stronami… w międzyczasie czytałam inne rzeczy.

Ale kiedy tylko poświęciłam „Słodko-gorzkiemu erosowi” odpowiednią uwagę i poszłam dalej w czytaniu okazało się, że to fascynująca lektura. Anne Carson jest tak niesztampowa, tak rebeliancka, tak lotna, że naprawdę czapki z głów! A przynajmniej moja czapka, gdybym ją miała, mogłaby w pokłonie zamiatać podłogę.

Bo już związki erosa z piśmiennictwem nie są tak oczywiste, prawda? A wywiedzenie z tego wszystkiego powieści jako takiej? Zaskoczyła mnie Carson, zaiskrzyło. Kreśliłam, notowałam, przemyśliwałam. Czy za nią nadążyłam? Nie sądzę. Ale koniecznie idę dalej w to czytanie.
To umysł jak brzytwa.

„Powieści instytucjonalizują fortel erosa. Staje się on narracyjną strukturą długotrwałej niezgodności, emocjonalnej i poznawczej”.

Uważam, że czytanie dokładnie takich rozważań jest szczególnie istotne w momencie, gdy stoimy przed kolejną gigantyczną zmianą w historii ludzkości: rozwojem sztucznej inteligencji. Dlatego właśnie humaniści są niezbędni w zespołach technologicznych i prawnych, które dbają o to, by technologia nam służyła a nie szkodziła. Mają wyobraźnię. Umieją analizować (z punktu widzenia człowieka) zmiany, które już się dokonały.

„(…)ujawnia to coś ważnego na temat procesów poznawania i pragnienia. Oba mają w swoim rdzeniu tę samą rozkosz sięgania po coś upragnionego, i pociągają za sobą ten sam ból niedostępności celu czy niedosytu”.

Czeka już na mnie „Autobiografia czerwonego”. Podobno coś wspaniałego. Prawda to?

Przełożyła: Renata Lis

Aga Szynal