Monika Helfer „Hałastra”. Herstoryczna opowieść o austriackiej wsi.

To, co zainteresowało mnie w niej najbardziej to głębokie wniknięcie w tradycyjną społeczność. Nie wiem, czy sięgnęłabym po nią gdyby nie tytuł. „Hałastra”. Kryje się w nim inność i niedopasowanie do tego jak żyją wszyscy. Hałastra jest zbyt. W tym konkretnym przypadku główna bohaterka, Maria, jest zbyt piękna (a jeszcze do tego śmie mieć seksualne pragnienia). Jej mąż, Józef, z kolei zbyt mądry i obrotny (te „interesiki”).

„Hałastra” jest autofikcją o rodzinie pochodzenia autorki. Momentami – gdy rzecz dotyczy Marii i Józefa czyta się ją jak powieść, tak jest napisana. Potem z kolei staje się typową narracją pierwszoosobową, pisarka jest wnuczką tej o której pisze. Widzimy jak dowiaduje się o swojej historii. Niektóre opowieści powtarzają się wtedy całkiem jak podczas przekazywania typowych rodzinnych bajań.

Ma to wszystko swój rytm i swój język. I właśnie dzięki temu z opowieści jakich wiele (choć w zasadzie o austriackiej wsi w czasie pierwszej wojny światowej chyba jeszcze nie czytałam) robi się z tego rzecz godna uwagi.
Dla mnie na pewno ważne, że w centrum jest kobieta i jej los. Jakoś się we mnie to pisanie splotło z „Chłopkami”.  I tu, i tu pęta społeczności wpijają się w kobiece istnienie. Wojna tylko je zacieśnia. Podoba mi się gdy tłumacz przywołuje na końcu cytat z „Córeczki” Tamary Dudy: „wojny to zamknięty klub męski, lecz z jakiegoś powodu kobietom obrywa się od niego rykoszetem”.

Nie jest to pisanie, które olśniło mnie od pierwszej chwili. Od początku czułam, że mam do czynienia z czymś zacnym, ale potrzebowałam czasu, żeby zrozumieć w pełni moc tej prozy. Rzecz niewielka, ale misternie skonstruowana. Do rozplątywania w sobie.

Warto zapamiętać nazwisko autorki.
Monika Helfer „Hałastra”.
Tłumaczenie: Arkadiusz Żychliński

Aga Szynal