Pocisk ze sztuki. „Kochanek” Marguarite Duras.

Osiemdziesiąt sześć stron. Tylko tyle liczy sobie „Kochanek” Marguarite Duras. Jednak widoczna na okładce mojego wydania informacja „Nagroda Goncourtów 1984” wskazuje na jego o wiele większą wagę znaczeniową.

Akcja „Kochanka” toczy się w Indochinach, a jednocześnie nawiązuje do późniejszej paryskiej i francuskiej przyszłości narratorki. Ta przygląda się początkom swojej drogi jako kobieta. Dorastaniu z matką i dwoma braćmi, bez ojca. Szkole z internatem. A przede wszystkim tej właśnie tytułowej historii, która stała się początkiem jej kobiecej, a nie dziewczęcej drogi.

Szokujące jest to, gdy opisuje piętnastoletnią, chudą dziewczynkę w męskim kapeluszu i taniej sukience, w której bogaty Chińczyk (a może raczej syn bogatego Chińczyka) dostrzega od razu to coś, co każe mu się do niej zbliżyć. Bohaterka przyjmuje wyzwanie. Zaczyna się z nim spotykać. Znika z internatu na noce.

„Bardzo wcześnie w moim życiu było za późno”, pisze na samym początku swojej opowieści Marguarite Duras.

Doskonale Duras analizuje narodziny wszechogarniającego ją pożądania. Świadomość, że tkwi w niej wszechogarniające pragnienie, które być może, jej kochanek od razu w niej spostrzegł. Tkwi i prawdopodobnie zawsze będzie w niej tkwiło. To jak odkrywanie swojego przeznaczenia. Co ciekawego, równolegle nasza bohaterka upewnia się również co do tego, że będzie pisarką.

Odkrywa siebie na wielu frontach; z całą pewnością nie jest w tej historii bierna.

Jej kochanek jest od niej kilkanaście lat starszy. Doświadczony. Dzieli ich rasa (ona jest biała), co w tym czasie stanowi dość dramatyczną barierę. To on ma pieniądze, a ona nie. Czy można więc, w obliczu tej ostatniej informacji, tę historię odczytać jednowymiarowo? Tak zdają się czynić nawet jej bliscy.

Marguarite Duras nie upraszcza jednak odbioru czytelniczce i czytelnikowi. Opowieść jest prosta i pełna pasji, ale wielowymiarowa. Pocisk ze sztuki puszczony w naszą stronę.

Przełożyła: Loda Kałuska

Aga Szynal