„Drogi Michele” jest  jak „Pokój Jakuba” Virginii Woolf. O głównym bohaterze opowiadają inni, rodzina, bliscy oraz sytuacje, w których brał udział. On sam, z małym wyjątkiem, milczy. Dojmująco udaje się Natalii Ginzburg dotknąć w ten sposób pewnego złamanego życia. Oraz podkreślić nieuchronną człowieczą samotność. „Ale każdy z nas jest na jakimś odcinku samego siebie niezrównoważony i nieporadny, a czasem nieodparcie pociąga nas włóczęgostwo i odetchnięcie czymś innym niż własna samotność i wystarczy zdać sobie z tego sprawę, żeby cię zrozumieć”. W pewnym momencie zelektryzowały mnie słowa-stygmaty. Jakże Ginzburg mogła ich użyć? Fe, książka brzydko się zestarzała, chciałam osunąć się w […]

Zaczęłam czytać i właściwie dość szybko okazało się, że właściwie to nie ja czytam, czytanie wygrywa się we mnie właściwymi nutami, jestem nim cała. Spotkałam się z Carson McCullers po raz pierwszy w tych właśnie opowiadaniach i było to spotkanie, które otworzy zapewne jakiś ciąg dalszy, poszukiwanie innych lektur, eksplorowanie jej pisania. Fascynuje mnie fakt, ile wspaniałych, nie odkrytych jeszcze przeze mnie pisarek czeka na mocno już zakurzonych półkach. Fakt, że do którejś z nich intuicyjnie chcę wracać jest formą dużego komplementu. McCullers pisze o małych amerykańskich miasteczkach i robi to wnikliwie. W krajobrazie, który maluje skupia się na ludziach […]

Minęło już ponad siedemdziesiąt lat od jej napisania. Minie kolejne kilkadziesiąt a czytanie Natalii Ginzburg wciąż będzie aktualne. To wyróżnik wielkiej literatury. Zaczęłam od jej „Słownika rodzinnego” i poczułam, że we mnie zapadnie. Nie myliłam się. Po dwóch latach od lektury wciąż mocno siedzi w mojej głowie. „Nasze dni wczorajsze” oceniam równie wysoko. Oczami dorastającej dziewczyny oglądamy pewną rodzinę we Włoszech czasów Mussoliniego. Relacja jest prowadzona najpierw z boku, bo narratorka tylko obserwuje, potem stopniowo przesuwa się do środka. Ale wciąż jest beznamiętna, przedstawia, nie tłumaczy. Nie ma wyróżnionych dialogów, są one tylko częścią całego opowiadania. Zagęszczającej się sytuacji. W […]

„Pełnia miłości” Sigrid Nunez była w moim podsumowaniu pierwszej połowy 2023 roku jedną z najlepszych książek. Sięgnęłam więc po „Słabszych” od razu w dniu premiery, nie mogłam się jej doczekać. Znów jest pierwszoosobowa narratorka, intymna opowieść. Dużo erudycyjnych popisów z dziedziny literatury.Dla mnie bardzo interesujących, zwłaszcza wtedy gdy dotyczą pisania. Już motto tej książki bardzo mi się podobało: „Jak się odsłonić, nie prosząc przy tym o miłość lub współczucie? Margo Jefferson, seminarium o pisaniu Negrolandu”. Tylko dlaczego motta musiały być aż trzy? To wg mnie dobra puenta dla „Słabszych”. Tytułu według mnie rozwleczonego pomiędzy dygresje i rozważania, nie ciążącemu ku […]

Isabel Allende jest doskonałą opowiadaczką, a ja lubię pisarki-opowiadaczki, które prowadzą nas przez jakąś historię w miarę lekko, tak, że zatapiamy się w niej bez reszty, zapominamy o świecie. A najbardziej lubię jak ta historia nie jest zbyt grubo ciosana,  nie jest też czystym graniem na emocjach (choć emocji dostarcza). Zostawia pytania. Tak właśnie jest w „Długim płatku morza”. Dodatkowo dostajemy też, jak to  często bywa u Allende, kawałek powtórki z historii. Zaczyna się od wojny domowej w Hiszpanii. Potem mamy Chile i burzliwe zmiany polityczne. Te dwa kraje spłata ze sobą Pablo Neruda, chilijski poeta, który organizuje pomoc dla […]

Pamiętam uczucie z jakim w podstawówce czytałam Robinsona Cruzoe. To było o radzeniu sobie w każdych okolicznościach. Opisy rzeczy, które udało mu się zrobić, a potem ulepszyć dla własnego przetrwania sprawiały mi wręcz fizyczną przyjemność. „Ściana” Hausohofer też jest o tym. O współczesnej Robinsonce, która zamiast wylądować gdzieś na bezludnej wyspie, zostaje odcięta w lesie, w myśliwskiej chatce od reszty świata i ludzi. Pewnego dnia dookoła lasu wyrosła ściana. Wygląda na to, że poza nią nie ma nic. W centrum książki jest bohaterka, która nie ma imienia. Po co jej imię w świecie bez ludzi? Pytanie idzie nawet dalej – […]

Śledzę pilnie Wydawnictwo Cyranka, nawet wtedy gdy bierze się za wydawanie gatunku, który generalnie coraz częściej doprowadza mnie do szewskiej pasji albo przynajmniej irytacji, w czym zresztą czuję się mocno odosobniona:  mini prozy pisanej w pierwszej osobie. „Strużki” takie właśnie są. Ale z jakiegoś powodu po raz kolejny Cyranka do mnie trafiła! Może dlatego, że ta proza ani trochę nie jest egotyczna? Że dzięki powyższemu bohaterki są z krwi i kości a nie ze splątanych, zajętych sobą myśli narratorki? Sam język (celny, oszczędny) by mnie nie przekonał. Ale jest i fabuła. To nie tylko książka – zapis emocji, choć przecież […]

Tytułowe dżiny to rodzinne tajemnice, które czasem rozsadzają korek butelki, w której je zamknięto. Niestety moja wiedza chemiczna pozostawia wiele do życzenia, bo aż mi się marzy metafora procesów, które zachodzą wewnątrz tej zamkniętej na głucho flaszki. Wyobrażam sobie, że na początku jest tam jeszcze wiele przestrzeni, wygląda na to, że cały trick się udał, będzie spokój, ale zamknięty materiał stopniowo buzuje, rozrasta się jak drożdżowe ciasto pozostawione w cieple, tyle, że ten tu żywi się milczeniem. Aż w końcu staje się jasne, że eksplozja jest nieunikniona. Dżiny wyjdą na świat. Zresztą już wcześniej wycieki zaczadzają atmosferę. To fascynujące socjologiczne […]

Ciężar skóry, czyli ciężar istnienia pełnego przemocy i samotności. Każde z opowiadań, czy to albańskie, czy polskie, bo pisarka porusza się w tych dwóch dobrze sobie znanych światach, aż się ugina od krzyku rozpaczy, który niekiedy aż trudno znieść. Nie byłam fanką „Toksymii”, wolałam reporterskie „Błoto słodsze niż miód”. W najnowszym zbiorze Rejmer zdecydowanie mnie do siebie przekonuje jako pisarka fikcji. To jest dobre, przemyślane i dojrzałe pióro. Ale też głos skrajnie przesiąknięty czernią. Mnie osobiście brakuje w nim choć iskierki światła. Co pozostaje czysto subiektywnym oczekiwaniem, a nie obiektywną oceną. Aga Szynal

„Podoba mi się twoja piosenka. Dam ci radę. Wróć do domu i napisz ją jeszcze raz. Wyrzuć z niej banały. Każdy zna „To zawsze tak się dzieje” albo „Weszłam w to w pełni świadoma”. Usuń te rzeczy. Zostaw tylko obrazy. Wiesz, o co mi chodzi? Musisz wyznaczyć granicę między tym, co rozumiesz, a czego nie rozumiesz. Między banałem a tym drugim. Zrób luki. Nie zagłębiaj się w to. Nie wyjaśniaj wszystkiego. Zostaw dziury. Muzyka zrobi resztę”. Właśnie tak napisane są „Małe preludia”. Tyle że zamiast muzyki zostaje miejsce na nasze myśli. Sami sobie musimy wypełnić te dziury. Tchnąć ducha w […]